ნობელის პრემია ქიმიაში სარკისებრი იზომერების მქონე ნაერთების სინთეზის კვლევის ავტორებს მიენიჭათ

ნობელის კომიტეტმა 2026 წლის ქიმიის დარგში პრემიის მფლობელები დაასახელა. ჯილდო ფრანგმა ანრი კაგანმა და იაპონელმა კენსო სოაიმ მიიღეს. ნობელის პრემია მათ „ასიმეტრიულ ორგანულ სინთეზში არაწრფივი ეფექტებისა და ავტოკატალიზის აღმოჩენისთვის“ მიენიჭათ.

ლაურეატების ნაშრომმა შესაძლებელი გახადა არა უბრალოდ ისეთი ნივთიერებების მიღების მეთოდების შემუშავება, რომლებსაც სარკისებური იზომერები აქვთ, არამედ ხელი შეუწყო იმის ახსნას, თუ როგორ შეიძლება ქიმიურ რეაქციებში სპონტანურად წარმოიშვას ნაერთის ამა თუ იმ სარკისებური ვარიანტის ჭარბი რაოდენობა. სამყაროში ასეთი ჭარბი რაოდენობა თითქმის ექსკლუზიურად ბუნებრივ ნაერთებში გვხვდება, რომლებიც ფერმენტების მიერ სინთეზირდება.

დიდი ხნის განმავლობაში ითვლებოდა, რომ ჩვეულებრივ ქიმიურ რეაქციებში ერთი იზომერის მეორეზე გადაჭარბების მიღწევა შეუძლებელი იყო — თუმცა ლაურეატების კვლევებმა აჩვენა, რომ ეს ასე არ არის.

მანამდე გამოვლინდნენ გამარჯვებულები ფიზიოლოგიისა და მედიცინის და ფიზიკის დარგებში.

8 ოქტომბერს გამოვლინდება გამარჯვებული ლიტერატურის დარგში, 9 ოქტომბერს კი მშვიდობის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატი დასახელდება. 12 ოქტომბერს გახდება ცნობილი ვინ მიიღებს ალფრედ ნობელის სახელობის პრემიას ეკონომიკის დარგში.