„საქპატენტი“: ქართული თაფლის ექსპორტი იზრდება

ფოტო: „საქპატენტი“
ძველად საქართველოში წელიწადში ერთი დღე ფუტკ არს ეძღვნებოდა. ფუტკრის ოჯახთა რაოდენობის მიხედვით აცხობდნე ნ კვერებს და შუა საფუტკრეში ხეზე ჰკიდებდნენ, ს აღამო ხანს კი ბავშვებს ურიგებდნენ. წესად იყო ქცეული ფუტკრის შელოცვა ავი თვალისგ ან. ამ დღეს მამაკაცები სკებს ამზადებდნენ, საფუტკ რეს ასუფთავებდნენ, ღობავდნენ და ა.შ. დიდ დანაშაულად ითვლებოდა ფუტკრისადმი უდიერი მოპყრობა, უპატივცემლობა. შემდგომ საუკუნეებში კი ფუტკარს, როგორც ღვთაე ბრივ მწერს, ეკლესიასაც კი სწირავდნენ.
2003 г. დიანის მთის ძირში, ზღვის დონიდან 2000 მეტრზე აღმო აჩინეს ძვ.წ. IV ნი. არქეოლოგიური გათხრების დროს იპოვეს 2 კერამიკ ული ჭურჭელიც, სადაც თაფლი იყო ჩასხმული. დაახლოებით 5500 წლის წინანდელ ყორღანში აღმოჩენ ილი თაფლის ორივე ჭურჭელს პალინოლოგიური კვლევ ები თბილისში, საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ლ აბორატორიაში ჩაუტარდა და გაირკვა, რომ თაფლის ე ს ნიმუშები მსოფლიოში ერთ-ერთი უძველესი იყო.
ცნობილია, რომ ქართულ თაფლს მათრობელა თვისებე ბი ჰქონია და ამას ქართველები მტერთან ბრძოლის დ როს იყენებდნენ. ძველ წყაროებში აღნიშნავენ, რომ პომპეუსის შემ ოსევის დროს, კოლხებს გზაზე, სადაც ჯარს უნდა გაე ვლო, მათრობელა თაფლით სავსე ჭურჭელი დაუდგამთ. რომაელ ჯარისკაცებს თაფლი უჭამიათ და გაბრუებ ულან, ამის შემდეგ კი კოლხებს მტერი ადვილად დაუძ ლევიათ. აი როგორ აღწერს ამ მოვლენას ძველი ბერძენი ისტ ორიკოსი და გეოგრაფი სტრაბონი: „კოლხებმა პომპეუ სის რაზმი ამოსწყვიტეს, რომლებიც გადიოდნენ მთი ანეთში. მათ გზებში კრატერებით დადგეს შერეული გამაცო ფებელი თაფლი, რომელიც მიღებულია ხეების ტოტები საგან. ასე რომ მოიქცნენ, (რომაელები) დაგიჟდნენ მაშინ, თ??? ი“. მსოფლიოში სახელგანთქმული კავკასიური მთის რუ ხი ფუტკრის სამშობლო საქართველოა (Apis mellifera caucasica-Georgia). საქართველოს კომპლექსურმა კლიმატურმა მახასი ათებლებმა და ფლორის ბიომრავალფეროვნებამ ფუტკ რის სახეობების ევოლუცია განაპირობა და შედეგა დ მას განსაკუთრებული მახასიათებლები შესძინა, რამაც, საბოლოო ჯამში, ქართული ფუტკრის ჯიშები, ს ხვა ფუტკრის სახეობებისგან განსხვავებით, უნიკ ალურად აქცია. ქართულ ფუტკარს აქვს ყველაზე გრძელი ხორთუმი, რ ომლის საშუალებითაც ღრმად აღწევს სანექტრე ქსო ვილებში, სადაც სხვა სახეობის ფუტკარს არ შეუძი ა შეღწევა. თუმცა, ეს არ არის მსოფლიოში ყველაზე პროდუქტიუ ლი ფუტკრის ჯიშის ერთადერთი მახასიათებელი. კავკასიური ფუტკარი მსოფლიოში ყველაზე მშვიდო ბიან ჯიშად არის აღიარებული, რასაც მისი არააგრ ესიული ხასიათი განაპირობებს. ქართულ ფუტკარს აქვს ყველაზე გრძელი ხორთუმი, რ ომლის საშუალებითაც ღრმად აღწევს სანექტრე ქსო ვილებში, სადაც სხვა სახეობის ფუტკარს არ შე??? ა შეღწევა. თუმცა, ეს არ არის მსოფლიოში ყველაზე პროდუქტიუ ლი ფუტკრის ჯიშის ერთადერთი მახასიათებელი. კავკასიური ფუტკარი მსოფლიოში ყველაზე მშვიდო ბიან ჯიშად არის აღიარებული, რასაც მისი არააგრ ესიული ხასიათი განაპირობებს. ქართულ ფუტკარს აქვს ყველაზე გრძელი ხორთუმი, რ ომლის საშუალებითაც ღრმად აღწევს სანექტრე ქსო ვილებში, სადაც სხვა სახეობის ფუტკარს არ შე??? ა შეღწევა. თუმცა, ეს არ არის მსოფლიოში ყველაზე პროდუქტიუ ლი ფუტკრის ჯიშის ერთადერთი მახასიათებელი. კავკასიური ფუტკარი მსოფლიოში ყველაზე მშვიდო ბიან ჯიშად არის აღიარებული, რასაც მისი არააგრ ესიული ხასიათი განაპირობებს.
ქართული (კავკასიური) ჯიშის რუხი ფუტკრის შესწა ვლა XVII საუკუნის მეორე ნახევრიდან დაიწყო. 1886 г. იბებას სოხუმში, ბორჯომში, ახალციხეში, ახაო ნში, გორში, ქუთაისში, გაგრაში და სხვაგან.
XX საუკუნე ქართულ მეფუტკრეობაში გამოირჩევა უდ იდესი წინსვლით. დაარსდა საცდელი სადგური, შეიქმნა სპეციალიზე ბული ბიბლიოთეკა, მეფუტკრეთა ნებაყოფლობითი ი რთიანება, შემდგომ კი კავშირი და ასოციაცია, დაა რსდა სპეციალიზებული ჟურნალი „საქართველოს მეფუ ტკრეობა“, სახალხო უნივერსიტეტი, საკონსულტაციო და ფუტკრის დაავადებათა დიაგნოსტიკის ლაბორატ ორია, ინსტიტუტი. მეფუტკრეობის დარგში მოღვაწეობდა ქართველ მეც ნიერთა და მკვლევართა ღირსეული პლეადა, რომელმა ც დიდი წვლილი შეიტანა საქართველოში მეფუტკრეო ბის განვითარების საქმეში.
სხვადასხვა ქვეყანაში ჩატარებულ მეფუტკრეთა საერთაშორისო კონგრესზე მოწყობილ გამოფენაზე ქართული ფუტკარი სამჯერ დაჯილდოვდა ოქროს მედლით. კერძოდ: 1961 წელს, გერმანიაში, ქ. ერფურტში გამართულ მებაღეობის საერთაშორისო გამოფენაზე, სადაც ჩხოროწყუს რაიონის საჯიშედან წარმოდგენილმა ქართული ფუტკრის მეგრული პოპულაციის ორმა ოჯახმა სხვა ქვეყნების ფუტკარს აჯობა და გამოფენის მსვლელობის დროს ყველაზე მეტი (97,3 კგ.) თაფლი შეაგროვა. 1965 წელს, რუმინეთში, ქ. ბუქარესტში, მეფუტკრეობის XX საერთაშორისო კონგრესზე, მრავალი სამეურნეო-სასარგებლო ნიშან-თვისებების გამო, ქართული ფუტკარი მეორედ დაჯილდოვდა ოქროს მედლით. 1971 წელს კი მოსკოვში, მეფუტკრეობის XXIII საერთაშორისო კონგრესზე მან მესამე ოქროს მედალი მოიპოვა. ამ ჯილდოებმა სერიოზული ბიძგი მისცა საქართველოში მეფუტკრეობის დარგის განვითარებასა და მეფუტკრის პროფესიის პოპულარიზაციას.
კლიმატოლოგიური და გეოლოგიური ბუნებრივი პროცესების შედეგად, საქართველოში ჩამოყალიბდა დედამიწაზე არსებული ნიადაგების თითქმის ყველა სახეობა. მეცნიერები საქართველოს დედამიწის ნიადაგების ატლასსაც კი უწოდებენ. ამიტომაც არის, რომ საქართველოს არ მოეპოვება ანალოგი თაფლოვანი მცენარეების მრავალფეროვნების კუთხით, რაც ასახულია ქართული თაფლების ორგანოლეპტიკაში.
მეცნიერული გამოთვლებით, საქართველოში არსებული ფუტკრის საკვები ბაზა იძლევა საშუალებას, მისი ოჯახების რაოდენობა კიდევ უფრო გაიზარდოს, რაც მეფუტკრეობის პროდუქტების წარმოების გადიდებასთან ერთად, ნიშნავს ფუტკრის მიერ მცენარეთა დამტვერვის გაუმჯობესების გზით მთელი რიგი სასოფლო-სამეურნეო კულტურების (განსაკუთრებით მეხილეობის დარგის) მოსავლიანობის მკვეთრად გაფართოებას.
2014г. ისთვის 197,1 ათასი, ხოლო 2016 წლისთვის ეს მაჩვენებეიი 205.3 ათასამდე გაიზარდა. სკების რაოდენობით საქართველოს რეგიონებიდან კახეთი ლიდერობს.
სხვა რეგიონების პოზიციები ასეთი თანმიმდევრო ბით ნაწილდება: იმერეთი, სამეგრელო-ზემო სვანეთ ი, ქვემო ქართლი, სამცხე-ჯავახეთი, აჭარის ავტონო მიური რესპუბლიკა, შიდა ქართლი და დანარჩენი რეგ იონები.
თანდათან იზრდება თაფლის ექსპორტი. თუ 2020 წელს ექსპორტის შედეგად 29053 დოლარის ღირებუ ლების პროდუქციის რეალიზაცია მოხდა, 2021 წელს ეს მ აჩვენებელი 402098 დოლარამდე გაიზარდა. საქართველოში რეგისტრირებულია თაფლის 3 გეოგრ აფიული აღნიშვნა: მაჭახელას თაფლი, ნინოწმინდის თაფლი და მუხურის თაფლი.





